Czym wyróżniają się meble art déco na tle innych antyków?

Najcenniejsze antyki to te, z epoki renesansu, baroku, secesji, Ludwika Filipa, biedermeier, empire, a także art déco. Wszystkie są na swój sposób wyjątkowe i wszystkie stanowią świadectwo czasów, z jakich pochodzą. Stare meble art déco, jak również unikatowe dodatki to pozostałości po szalonych latach 20. XX wieku. Co to jest art déco, czym wyróżnia się na tle innych stylów w meblarstwie i jakie były jego losy w Polsce?

Co to jest art déco?

Styl art déco w meblarstwie, architekturze i sztuce to estetyka, która w pełni ukształtowała się w dwudziestoleciu międzywojennym (chociaż pierwsze dzieła wskazujące na pojawienie się nowego nurtu pochodzą sprzed 1914 roku). Wobec tego, art déco zrodziło się z optymizmu i wielkich nadziei na lepszą przyszłość, niesłychanego skoku cywilizacyjnego oraz rozwoju nauki, sztuki i kinematografii. Wojna odebrała ludziom bardzo dużo, ale też sprawiła, że jeszcze bardziej pragnęli żyć i nadrobić stracony czas. To przesądziło o niezwykłości nowego stylu, który łączył w sobie cechy dawnych kanonów i modernizmu. Oprócz tego, oficjalnie zapoczątkował sztukę użytkową. 

Art déco – cechy charakterystyczne

Estetyka, która rozwijała się w latach 20. XX wieku, podobnie, jak poprzednie trendy, zdominowała sztukę, architekturę i meblarstwo. W tym czasie wystrój art déco królował zarówno w domach i willach elit, jak również w mieszkaniach mniej zamożnych wśród społeczeństwa. Co ciekawe, nie sposób jednoznacznie sklasyfikować styl art déco. Charakterystykę należałoby w tym przypadku rozpocząć od tego, że art déco stanowi połączenie wielu różnych nurtów. Można się w nim dopatrywać wpływu sztuki starożytnego Egiptu i kultury Azteków oraz inspiracji Dalekim Wschodem. Jednocześnie nawiązuje do klasycyzmu i modernizmu. Efektem takiego połączenia były budynki, wnętrza, obrazy i meble w stylu art déco - pełne kontrastów, o fantazyjnych formach i kolorystyce, eleganckie i funkcjonalne zarazem.

Meble w stylu art déco

Co takiego mają w sobie meble art déco? Podobnie, jak architektura i dzieła sztuki, pochodzące z tego okresu, są pełne sprzeczności. Z jednej strony, wyróżnia je uporządkowana geometria, z drugiej asymetria. W większości komody, szafki i kredensy są masywne, o opływowych kształtach, wparte na ciężkich, klockowatych lub wprost przeciwnie – smukłych i wygiętych nogach. Nie brakuje tu także form kubicznych, ani wysokich, strzelistych. Najbardziej luksusowe, projektowane z myślą o elitach modele są wykonane z drewna i obfitują w oryginalne zdobienia, natomiast te, produkowane na skalę masową są lekkie, nowoczesne, wręcz minimalistyczne. Najpopularniejszym sposobem wykończenia mebli drewnianych w stylu art déco jest wysoki połysk. Egzotyczne drewno wykorzystywane do ich produkcji lakierowano lub polerowano. Dodatkowo zdobione je intarsjami i inkrustacjami.

Art déco w Polsce

W latach 20. art déco w Polsce uznawano za styl państwowy. W tym czasie powstało wiele pięknych dzieł sztuki, w tym sztuki użytkowej (meble i dodatki do wnętrz). Naszych rodaków doceniono na słynnej wystawie paryskiej w 1925 roku – otrzymali kilka nagród i blisko 190 wyróżnień w różnych kategoriach. Najsłynniejsi polscy twórcy epoki art déco to Tamara Łempicka (malarka), Zofia Stryjeńska (plakacistka/projektantka tkanin i zabawek), Jan Szczepkowski (rzeźbiarz). Na szeroką skalę rozwijała się też produkcja mebli art déco, a to w dużej mierze dzięki warszawskiej Spółdzielni Artystów Plastyków „Ład”.