Polska porcelana na królewskich stołach – krótka historia ćmielowskiej fabryki

W 2020 roku fabryka porcelany w Ćmielowie obchodziła swój jubileusz 230-lecia. Kiedy w 1790 roku grupa rzemieślników zakładała niewielką pracownię w świętokrzyskiej miejscowości, nikt nie spodziewał się, że mała manufaktura wyrośnie na wielką potęgę, a polska porcelana będzie zdobić stoły najznamienitszych rezydencji szlacheckich, a nawet pałaców królewskich. Poznaj historię Zakładów Porcelany „Ćmielów” i przekonaj się, jak wielką rolę odegrały w historii europejskiego wzornictwa.

Zabytkowa porcelana z Ćmielowa – jak narodziła się legenda?
Manufaktura w niewielkim Ćmielowie została założona końcem XVIII wieku przez przedstawicieli zrzeszenia cechowego garncarzy ćmielowskich i opatowskich z inicjatywy garncarza Wojtosa. W 1797 roku manufaktura trafiła w ręce kanclerza Jacka Małachowskiego, który zainwestował w rozwój fabryki – sprowadził fachowców (głównie modelarzy i formierzy) z Niemiec i rozpoczął produkcję fajansu. Stanowisko dyrektora objął w 1804 roku pochodzący z Austrii Adolf Fryderyk Wattke. Doprowadził on do rozkwitu manufaktury.

Dzięki rozwijaniu metod produkcji fajanse, a następnie porcelana wytwarzane w Ćmielowie szybko osiągnęły wysoki poziom techniczny. Ich jakość dostrzegli dygnitarze zamieszkujący Księstwo Warszawskie, w tym sam książę Józef Poniatowski. Zainteresowanie gustowną, modną porcelaną było tak duże, że wyroby przewożono z Ćmielowa do Warszawy, następnie Wisłą transportowano je do Gdańska, a później drogą morską na cały świat.

Mistrzostwo formy
Porcelana z Ćmielowa od zawsze łączyła w sobie dopracowaną estetykę współgrającą ze światowymi trendami z funkcjonalną formą pozwalającą na komfortowe użytkowanie. Na przestrzeni lat styl, w jakim utrzymane były małe dzieła sztuki użytkowej, ulegał licznym przeobrażeniom. Początkowo w kolekcjach dominowały proste linie i zdobienia roślinnymi (głównie kwiatowymi) ornamentami. Na przełomie wieków największą popularnością cieszyły się motywy inspirowane stylem klasycystycznym. Porcelana ozdabiana była wówczas „plecionymi” wałeczkami, idyllicznymi krajobrazami, scenkami historycznymi czy nawet portretami znanych osób. Równocześnie do nich zaczęto prezentować bardziej awangardowe projekty dla węższego grona odbiorców. Za jednego z najważniejszych projektantów tworzących dla ćmielowskich zakładów uznać można Bogdana Wendorfa. W paryskiej pracownicy mistrza wzornictwa powstała wyjątkowa kolekcja Płaski inspirowana kubizmem i art déco.

Początek XX wieku nie był łaskawy dla polskiej marki. Mimo niesprzyjających okoliczności i widma zamknięcia fabryki, udało się ocalić polskie dziedzictwo. W okresie międzywojennym wypuszczono kultowe kolekcje Empire i Kula, a po wojnie – modernistyczną linię Goplana, która została okrzyknięta arcydziełem porcelanowego rękodzieła.

Zabytkowa porcelana – gdzie kupić oryginalne produkty?
Porcelana z Ćmielowa, w szczególności wyprodukowana w początkowych latach istnienia fabryki, jest obiektem pożądania miłośników dobrego, ponadczasowego designu. Ze względu na swoje klasyczne wzornictwo, piękne patery, misy czy serwisy kawowe wyprodukowane sto czy nawet dwieście lat temu wciąż stanowią piękną i wartościową dekorację stylowych mieszkań i domów. Zastanawiasz się, gdzie kupić oryginalną, dobrze zachowaną porcelanę z polskiej fabryki? Nie mogłeś trafić lepiej – wirtualny antykwariat MebleRertro.pl oferuje bogatą kolekcję porcelany użytkowej i dekoracyjnej pochodzącej z najlepszych europejskich fabryk. Zabytkowa porcelana z logo ćmielowskiego zakładu jest dziedzictwem polskiej sztuki wzorniczej, które z czasem jeszcze bardziej zyskuje na wartości.